Giyohvandlik asr vabosi mavzusida insho

Murakkab reja

I. Kirish. Giyohvandlik - insoniyat oldida turgan jiddiy muammo.

II. Asosiy qism:

1. Giyohvandlikning kelib chiqish sabablari va unga olib keluvchi omillar.
2. Giyohvandlikning inson salomatligi, oilasi va jamiyatga salbiy ta’siri.
3. Yoshlarni zararli odatlardan asrash va giyohvandlikning oldini olish yo‘llari.

III. Xulosa. Sog‘lom hayot — baxtli kelajak poydevori.

Bugungi kunda dunyoda insoniyatni tashvishga solayotgan muammolar juda ko‘p. Ulardan biri giyohvandlik bo‘lib, u hozirgi zamonning eng xavfli illatlaridan biri hisoblanadi. Giyohvandlik bejizga "asr vabosi" deb atalmaydi. Chunki bu illat insonning sog‘lig‘iga, oilasiga, kelajagiga va butun jamiyatga katta zarar yetkazadi. Afsuski, bugungi kunda giyohvandlik muammosi dunyoning ko‘plab mamlakatlarida uchramoqda. Eng achinarlisi bu zararli odatga berilib qolganlar orasida yoshlar ham bor. Shuning uchun har bir inson giyohvandlikning oqibatlarini bilishi va undan uzoq yurishi kerak.

Giyohvandlikning kelib chiqishiga turli sabablar mavjud. Ba’zi insonlar oddiy qiziqish tufayli giyohvand moddalarni iste’mol qilib ko‘radi. Boshqalar esa yomon do‘stlar ta’siriga tushib, noto‘g‘ri yo‘lni tanlaydi. Ayrim insonlar hayotida uchraydigan qiyinchilik va muammolarni unutish maqsadida giyohvand moddalarga murojaat qiladi. Lekin bu moddalar hech qanday muammoni hal qilmaydi, aksincha, inson hayotida yangi muammolar paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladi. Dastlab oddiy qiziqish bo‘lib ko‘ringan ish vaqt o‘tishi bilan kuchli qaramlikka aylanishi mumkin. Natijada inson bu zararli odatdan voz kechishga qiynaladi.

Giyohvandlik, eng avvalo, inson salomatligiga jiddiy zarar yetkazadi. Giyohvand moddalar miya faoliyatiga, yurak, asab tizimi va boshqa a’zolarga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ularni muntazam iste’mol qilgan insonning xotirasi, fikrlashi va o‘zini boshqarish qobiliyati yomonlashishi mumkin. Bunday odam asta-sekin o‘qishga, ishlashga va kundalik hayotga bo‘lgan qiziqishini yo‘qota boshlaydi. Ba’zan esa giyohvandlik og‘ir kasalliklar va hatto o‘limga ham olib kelishi mumkin. Shu sababli bu illatga oddiy zararli odat sifatida qarash noto‘g‘ri.

Giyohvandlikning zarari faqat bir insonning o‘zi bilan cheklanib qolmaydi. Uning salbiy oqibatlari oila a’zolari va yaqinlariga ham ta’sir qiladi. Masalan, giyohvandlikka berilgan insonning xulq-atvori o‘zgarishi, oilasidagi ishonch va mehr-oqibatga putur yetishi mumkin. Ota-onalar farzandining kelajagidan xavotir oladi, yaqinlari esa unga yordam berish yo‘llarini izlaydi. Bundan tashqari, giyohvandlik sababli ayrim insonlar o‘qishini yoki ishini tashlab qo‘yishi, moddiy qiyinchiliklarga duch kelishi mumkin. Bularning barchasi nafaqat oilaga, balki jamiyatga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Ayniqsa, yoshlarning giyohvandlikka berilib qolishi juda achinarli holat. Chunki yoshlik inson bilim oladigan, kasb tanlaydigan va kelajagi uchun poydevor yaratadigan davrdir. Har bir yoshning o‘z orzulari va maqsadlari bo‘ladi. Kimdir shifokor, kimdir o‘qituvchi, yana kimdir muhandis bo‘lishni xohlaydi. Ammo giyohvandlik insonni ana shu orzularidan uzoqlashtirishi mumkin. Birgina noto‘g‘ri qaror tufayli yillar davomida qilingan mehnat va harakatlar zoye ketishi hech gap emas. Shuning uchun yoshlar har bir ishning oqibatini oldindan o‘ylashi va o‘z kelajagiga mas’uliyat bilan qarashi lozim.

Menimcha, giyohvandlikning oldini olishda eng muhim omillardan biri to‘g‘ri tarbiyadir. Avvalo, ota-onalar farzandlariga yetarlicha e’tibor berishi, ular bilan doimiy suhbatlashib turishi kerak. Farzandning qanday do‘stlar bilan yurishi, bo‘sh vaqtini qanday o‘tkazishi va nimalarga qiziqishi ham muhim ahamiyatga ega. Shu bilan birga, maktablarda giyohvandlikning zararlari haqida tushuntirish ishlari olib borilishi zarur. O‘quvchilar bu illatning qanday oqibatlarga olib kelishini tushunsalar, zararli takliflarga rad javobini berishlari osonroq bo‘ladi.

Giyohvandlikka qarshi kurashishda yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish ham katta ahamiyatga ega. Sport bilan shug‘ullanish, kitob o‘qish, chet tillarini o‘rganish va turli to‘garaklarga qatnashish insonning rivojlanishiga yordam beradi. Foydali mashg‘ulotlar bilan band bo‘lgan yoshlar o‘z oldiga aniq maqsadlar qo‘yib yashaydi. Bundan tashqari, do‘st tanlashda ham ehtiyotkor bo‘lish kerak. Chunki yaxshi do‘st insonni to‘g‘ri yo‘lga boshlaydi, yomon do‘st esa noto‘g‘ri ishlarga undashi mumkin. Har bir yosh zararli takliflarga "yo‘q" deyishni bilishi kerak.

Mamlakatimizda ham yoshlarning sog‘lom bo‘lib voyaga yetishi va zararli odatlardan uzoq yurishiga katta e’tibor qaratilmoqda. Maktablarda, mahallalarda va turli tashkilotlarda sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishga qaratilgan tadbirlar o‘tkaziladi. Bunday ishlar yoshlarning bilimini oshirish va ularni ogohlikka chaqirish uchun muhimdir. Lekin giyohvandlikka qarshi kurashish faqat davlat yoki ayrim tashkilotlarning vazifasi emas. Bu ishda ota-onalar, ustozlar va yoshlarning o‘zlari ham faol ishtirok etishi kerak. Giyohvandlikka qaram bo‘lib qolgan insonlarga esa davolanish va sog‘lom hayotga qaytish uchun yordam berish zarur.

Xulosa qilib aytganda, giyohvandlik inson salomatligi va kelajagiga katta xavf tug‘diradigan illatdir. U nafaqat bir insonning, balki uning oilasi va yaqinlarining hayotiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun har birimiz bu muammoga befarq bo‘lmasligimiz kerak. Menimcha, inson hayotidagi eng katta boylik - uning sog‘lig‘i, oilasi va tinch hayotidir. Bularni asrash esa o‘z qo‘limizda. Biz yoshlar vaqtimizni behuda sarflamasdan, bilim olishga, sport bilan shug‘ullanishga va orzularimiz sari intilishga harakat qilishimiz lozim. Zero, sog‘lom, bilimli va tarbiyali yoshlar yurtimizning ertangi kelajagidir.